KAFKASLAR’DA “TÜRKİ” KAVIMLER: ÇERKEZLER, ABHAZLAR,
KABARTAYLAR, ADIGELER, ÇEÇENLER, İNGUŞLAR, DAĞISTANLILAR VE
DIĞERLERI
Doç. Dr.
Alâeddin Yalçınkaya
ÖZET
Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla bağımsızlığını kazanan
cumhuriyetlerdeki Türklerin etnik kimliğini isimlendirmede
yeni bir kelime ortaya çıktı: 1990’lar ile birlikte
kullanılmaya başlayan “Türki” kelimesi, Anadolu Türkleri
dışındaki Türklere karşılık gelmekteydi. Azerbaycan,
Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Kazakistan için de
“Türki cumhuriyetler” denmeye başlandı. Modern çağların
temel siyasi birimini oluşturan ulus kavramında etnik, dini,
kültürel, tarihi birliğin ötesinde, gelecekle ilgili ortak
ümit ve kaygılara sahip olma duygusu etkilidir. Böylece
çağdaş devleti oluşturan ulusun, ortak kökenden çok ortak
kaderi paylaşan insanlardan oluşan, birliktelik ruhu
içerisinde ülkenin huzur, güven ve başarısının herkesin
yararına olacağı, aynı devletin vatandaşı farklı etnik
kökene sahip insanlardan oluşabilmektedir. Kafkas
halklarının Türkiye'ye ilgisi, Çarlık döneminde çok yönlü
dayanışma ile kendisini göstermiş, vatanlarını kaybeden
birçok Kafkasyalı Anadolu'yu seçmiştir. Bunlar tam anlamıyla
Türkleşirken, Kafkaslarda yaşayanlar da "Türki"leşmiştir.
Kafkaslar’da Karaçay, Balkar, Kumık, Nogay gibi Türk
kavimleri yaşamaktadır. Türk kökenli olmadığı halde, yakın
yüzyıllara kadar süren İslamlaşma sürecinde Müslüman olan ve
birçok bakımdan Türkiye’ye ilgi duyan, kendilerini Türklere
yakın hisseden Çerkezler, Abhazlar, Kabartaylar, Adigeler,
Çeçenler, İnguşlar, Dağıstanlılar gibi etnik gruplar için
“Türki” kimliğini kullanmak, birçok bakımdan anlamlıdır.
Aynı kimlik Balkanların Türk kökenli olmayan fakat
Türkiye’ye ilgi duyan Boşnaklar, Arnavutlar ve Pomaklar gibi
toplulukları için de geçerlidir.
Anahtar
Kelimeler:
Türki kavimler, Çeçenler, Çerkezler, Kafkasyalılar
ABSTRACT
“Turkic” Peoples in Caucasus: Circassian, Abhazians,
Chechens, Daghestanis and others
After the
disintegration of USSR Yugoslavia, a lot of ethnic peoples
have participated in international area and each group
sought some regional or global support for their political
aims. Depending upon these support and obstacles a new supra-national
identity had been defined or redefined. In the modern
meaning of a national identity as a nation-state founder,
the real origins of the founder people may likely not have
same ethnical root. Instead of that, believing in the near
fate, waiting for the same future, sharing of the same
common past memories may generally be powerful factor of a
new state formation. As observed in many identity formation
process, the higher the internal tensions in any society and
the weaker the social and political bonds that tie it
together, the greater the need for a threatening outside
enemy who equally menaces all elements of “our” group and
therefore makes it necessary to submerge internal
differences for common survival. At the end of this process,
while the “our” needs authentic or imaginary wider
supporting elements, domestic solidarity of the group gets
more intense. The English term “Turkic” is by the 1990’s
mainly used to describe the peoples and languages of whole
area out of the Turkey. While the “Turkish” is commonly seen
as referring to the language and peoples of today’s modern
Turkey. Some of the ethnically and culturally particularly
close peoples and ethnic minorities in surrounding countries
are also accepted with “Turkish” adjective. Many Turkish
researchers feel that this is an artificial distinction and
claim that “the Turkic languages” do not make themselves
this distinction. For the Caucasus, after capturing of
Sheikh Shamil by Czarist armies, millions of peoples of
Circassians, Abhazians, Daghestanis, Chechens, Adiges and
others immigrated to Turkey for decades thus today in Turkey
more Circassians, Dagistanians, Adiges, Abhazians live in
Turkey than those live in autonomous republics of Russian
Federation in North Caucasus. As one knows, these Caucasian
peoples as Muslims non-Turk groups of Balkans, are Muslim
but not Turks. In this article, to meet another need of an
identity that has been in evidence in in the Caucasus, I
found “Turkic” as a useful adjective.
Key Words:
Turkic Peoples, Checens, Circassian, Daghestanis,
Caucassians
Makaleyi bilgisayarınıza indirmek için
burayı tıklayınız... |
